Biểu Đạt Căn Tính Di Dân trên Quê Hương Việt-Mỹ và tại Hải Ngoại 1975-2015:Từ Những Tự Phát Sắc Tộc đến Thể Hiện Toàn Cầu

Trangdai Glassey-Tranguyen, Vietnamese Diasporas Projects

Abstract

Từ khi cuộc chiến Việt Nam kết thúc ngày 30 tháng Tư, 1975, nhiều đợt người Việt di tản, tỵ nạn, và di dân đă đến Hoa Kỳ và xây dựng một mái ấm mới trên toàn quốc. Quận Cam, California, là nơi tập trung người Mỹ gốc Việt nhiều nhất từ năm 1975, và được mệnh danh là “thủ đô tỵ nạn của người Việt” tại hải ngoại. Tôi cho rằng có một nền văn học và truyền thông tiếng Việt tự phát, sung măn – tuy chưa được nghiên cứu thoả đáng – tại Quận Cam và quê hương Việt-Mỹ (VietnAmerica) từ năm 1975. Nền văn học và truyền thông này tạo ra mảnh đất màu mỡ cho việc biểu đạt cái mà tôi gọi là ‘refug-endity’ – một căn tính di dân. Những tài liệu xuất bản và tác phẩm văn hoá bằng Việt ngữ này mang tính tự phát và tự lực (autonomous), nhưng ẩn ḿnh đối với ḍng chính Hoa Kỳ v́ những rào cản văn hoá và ngôn ngữ. Tuy vậy, tôi cho rằng căn tính di dân ‘refug-endity’ – dù có vẻ như bị cô lập – lại có một đời sống tiềm tàng nhưng toả lan, và được tiếp nối qua những sáng tạo của các nghệ sĩ gốc Việt lớn lên ở hải ngoại. Bốn mươi năm sau, refug-endity đă tiến triển từ những tự phát và tự lực trong cộng đồng sắc tộc thành những biểu hiện toàn cầu, với những vụ mùa mới đang triển nở ở hải ngoại và sự bừng nở của phong trào phục hoạt ngôn ngữ sắc tộc trong ḍng chính gần đây cũng như từ bốn mươi năm qua trong cộng đồng nhà. Bài viết này dựa trên các công tŕnh nghiên cứu của tôi, cũng như kinh nghiệm sống mười chín năm ở Việt Nam và hơn hai thập niên tại Quận Cam và tại những cộng đồng Việt hải ngoại khác trên thế giới. Đặc biệt, bài viết này dựa trên kinh nghiệm đa chiều của tôi: từ những hiểu biết trực tiếp trong đời sống hằng ngày, những chương tŕnh học thuật chuyên ngành tôi đă theo đuổi, và những đóng góp của tôi vào sự thành lập và phát triển các văn khố tiếng Việt, những sinh hoạt về truyền thông và văn hoá mà tôi xúc tiến hoặc tham gia, và những tài liệu gốc từ cộng đồng sắc tộc tại Quận Cam (và những nơi khác) mà tôi thu thập trong bốn mươi năm qua. Qua việc phân tích các tác phẩm và chương tŕnh liên quan đến refug-endity, tôi quán chiếu về bốn thập niên của những sáng tạo bằng tiếng Việt, những đề tài, và giá trị kinh tế chính trị vốn cho phép những sinh hoạt này t́m được mạch sống.
 

Recommended Citation

Glassey-Tranguyen, Trangdai (2016) "Biểu Đạt Căn Tính Di Dân trên Quê Hương Việt-Mỹ và tại Hải Ngoại 1975-2015:Từ Những Tự Phát Sắc Tộc đến Thể Hiện Toàn Cầu," Journal of Southeast Asian American Education and Advancement: Vol. 11 : Iss. 1 , Article 3. 
DOI: 10.7771/2153-8999.1146 
Available at: http://docs.lib.purdue.edu/jsaaea/vol11/iss1/3

 

 

----------------------------------------- oOo ---------------------------------------------

 

Articulating Refug-endity in VietnAmerica and the Diasporas 1975-2015: From Ethnic Autonomy to Global Visibility

Trangdai Glassey-Tranguyen, Founder & Director, Vietnamese Diasporas ProjectsFollow
 

Abstract

Since the culmination of the Vietnam War on April 30th, 1975, waves of Vietnamese evacuees, refugees, and immigrants arrived in the United States and created a new home across the country. Orange County, California, is home to the largest concentration of Vietnamese Americans since 1975 in the U.S., and has notoriously been known as the “Vietnamese refugee capitol” in the diasporas. I argue that there has been an organic, thriving – albeit very under-studied – body of Vietnamese-language literature and media in Orange County and VietnAmerica since 1975, which provides a fertile ground for the articulation of what I call “refug-endity.” These Vietnamese-language publications and cultural productions are highly autonomous yet hidden from the mainstream owing to cultural and language barriers. Nonetheless, I suggest that this refug-endity - despite its seeming isolation – has a dormant yet permeating life, and is continued through the works of ethnic-Vietnamese artists of diasporic generations. Forty years later, refug-endity has evolved from ethnic autonomy to global visibility, with new diasporic crops in the making and a flourishing resurgence of the ethnic language in the American mainstream as well as within the ethnic enclaves. This entry draws from my research as well as lived experiences of nineteen years in Vietnam, as well as over two decades in Orange County and several parts of the Vietnamese diasporas worldwide. In particular, this article is based on my organic knowledge of, academic studies of, and contributions to the development of Vietnamese archives, media and cultural production, and primary sources in the Orange County (and beyond) ethnic enclave over the past forty years. Through analysis of works and programs pertaining to refug-endity, I reflect on four decades of the Vietnamese language productions, the themes of these productions, and the political economy that allowed for these productions to have life.